Is afbraak in Brussel wel nog nodig?

Foto : Luc Auwaerts, Stadsbiografie

Objectivering van de ecologische gevolgen van afbraak en heropbouw in de stad   

 Studiedag, rondetafelgesprek en bezoek, georganiseerd door ARAU, BRAL en IEB. In samenwerking met de vrijwilligers van the Shift Project.  

Het proces van slopen en heropbouwen heeft aanzienlijke gevolgen voor het milieu. Er worden grote hoeveelheden afval geproduceerd tijdens de sloopfase, men gebruikt niet-hernieuwbare grondstoffen en aanzienlijke broeikasgasemissies komen vrij voor de productie, het vervoer en het gebruik van nieuwe materialen.   

Sinds enkele jaren integreren verenigingen zoals ARAU, BRAL en IEB de impact op het milieu in hun analyses van vastgoedprojecten en diverse stadsplannen. Het (al te) systematische gebruik van sloop- en heropbouwoperaties krijgt ook steeds meer kritiek van "stadsprofessionals" (architecten, stadsplanners, regionale overheidsambtenaren, meester-architecten, enz.). 

Hoewel er nu berekeningsinstrumenten, -regels en -criteria bestaan om deze operaties in goede banen te leiden, maken burgers zich zorgen over het toenemend aantal grote gebouwen dat op een dag verouderd zou kunnen worden verklaard en leeg zou komen te staan. Is afbreken en heropbouwen dan echt de beste oplossing? Hoeveel decennia zal het duren voordat nieuwe gebouwen hun koolstofschuld hebben geneutraliseerd door evenveel emissies te besparen als ze hebben gekost om te bouwen?  Om de opwarming van de aarde tot 1,5°C te beperken, moet de CO2-uitstoot volgens de VN tegen 2030 met 45% worden verminderd ten opzichte van 2010.  

We vernamen uit het nieuws dat een pak controversiële sloop-heropbouwprojecten aan de gang zijn, zoals Lebeau Zavel, Brouck'R, KBC, enz. We observeren dat telewerken het gebruik van kantoren doet verminderen. We weten tot slot ook dat Brussel volstaat met kantoorgebouwen uit de jaren '70, '80 of '90. Dit alles maakt dat we ons afvragen welke de volgende is die zal gesloopt worden, en of hij zijn lot kan ontlopen - vooral dan in het kader van de Richtplannen van Aanleg (RPA), waaronder het RPA Zuid, dat net in openbaar onderzoek is gekomen.   

Gewapend met hun gezond verstand en soms een flinke dosis deskundigheid gaan de Brusselaars aan de slag. Ze stellen zich steeds complexere en technischere vragen over ethiek én duurzaam bouwen. Bijvoorbeeld: doet de focus op milieuprestaties de grens met de "wegwerpcultuur" vervagen?

Wat zijn de echte obstakels om al deze bouwwerken in stand te houden? Hoe evalueren we dit soort operaties in termen van klimaatambities? Wie heeft de leiding? Welke rol spelen of kunnen de overheid en de verschillende actoren spelen? Er wordt bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan de energieprestaties van materialen, maar wordt er ook voldoende rekening gehouden met andere, soms minder zichtbare aspecten zoals de eindigheid van hulpbronnen en de nabijheid ervan?  Houdt men rekening met bepaalde sociale gevolgen, met de voorraad energie die het kostte om een product of een gebouw te maken (in het Engels ‘embodied energy’, in het Frans ‘énergie grise’) die reeds aanwezig is in de materialen van bestaande gebouwen en die vernietigd zou worden, met de levensduur van huidige en toekomstige gebouwen, ...  

Dit zijn allemaal vragen die veel mensen zich stellen zonder ze te kunnen beantwoorden, bij gebrek aan deskundigheid. Die vragen hebben meer dan ooit betrekking op de toekomst van ons milieu en onze leefomgeving. Al te vaak bemoeilijken het noodzakelijkerwijs zeer technische niveau en het beperkte kader van de procedures een volledig en openbaar debat over deze vragen. Toch laten we ons er niet door afschrikken. 

Deze studiedag (online), met toespraken van deskundigen, burgers en verschillende overheidsactoren die over deze onderwerpen bevoegd zijn, waaronder Urban Brussels, Leefmilieu Brussel, de Stad Brussel en de Bouwmeester, en een excursie (live) in de namiddag, zal de kans bieden om samen deze vragen te stellen, om te proberen de debatten open te trekken en een breder publiek bewust te maken van deze weinig bekende problematiek.   

Binnenkort meer informatie over het gedetailleerde programma en inschrijvingen. De studiedag zal voornamelijk in het Frans gesproken zijn. 

Voorlopig programma 

Online voormiddag 

09h00 –9h20 Ontvangst en inleiding door de verenigingen  

09h20–10h00 Globale gegevens en perspectieven (spreker te bevestigen)  

10h00–10h45 Brusselse gegevens en perspectieven (spreker te bevestigen)  

10h45 –11h00 Pauze 

11h00–11h30 Studies en mobilisaties van de vereniging the Shifters in Brussel  

11h30 –12h00 Tool om koolstof te berekenen, gecreëerd door AQL, Ecores en IEB 

12h00 –13h00 Ronde tafel met Sarah Lagrillière (adjunct directeur generaal van Urban), Leefmilieu Brussel, bouwmeester Kristiaan Borret  en Ans Persoons (schepen van stedenbouw van Brussel-Stad

Namiddag ter plaatse – vervolg van het debat en bezoek aan de vijfhoek  

13h00 –14h30 Pauze 

14h30 –17h00 Terreinbezoek en debat “De stad verandert – nieuw leven voor kantoren” (open voor het publiek)

Datum: 
Organisatie: 
BRAL, IEB, ARAU